Chúng ta đều biết, điều ai ai cũng chờ đợi ở cuối con đường của một người có mindset phát triển, đó là niềm vui, sự trù phú, thành công và hạnh phúc. Đó là lý do con người hướng đến sự phát triển và sách selfhelp thì luôn bán chạy.
Nhưng mặt trái của hành trình đó, khi một người không ngừng tiến bộ, họ chắc chắn sẽ gặp những vấn đề về cảm xúc - cụ thể là cảm giác mơ hồ, không rõ ràng, cảm giác cô đơn và thậm chí rất nhiều lần hoài nghi chính mình.
Lý do khá dễ hiểu, hành trình phát triển đồng nghĩa với việc liên tục lược bỏ đi phiên bản cũ, phá vỡ những niềm tin cũ để xây dựng những kĩ năng, tư tưởng mới, hình hài mới… cứ không ngừng phá vỡ trạng thái cân bằng, rồi lại thiết lập trạng thái cân bằng mới, những ngày miệt mài xây dựng đó làm xuất hiện những cảm giác khá “tiêu cực”. Vì vậy mới nói: bản chất của tiến bộ, không phải cảm xúc dễ chịu, vì nó đồng nghĩa với việc tiếp xúc với những người mới, việc mới, những thử thách mới. Mỗi ngày đều sẽ nảy sinh cảm xúc, rồi lại phải tiêu hóa cảm xúc ấy, tạo nên nền tảng của quá trình trưởng thành.
Nói cách khác, bạn càng muốn nỗ lực tiến lên nhanh chóng, bạn càng dễ hoảng loạn và sụp đổ. Những cảm xúc ấy không nên được nhìn nhận như một sự yếu đuối, mình có thể nói, nếu bạn cảm thấy tiêu cực- lại là dấu hiệu của việc bạn đang bước ra khỏi vùng an toàn, và bạn đang đặt chân vào vùng chưa biết.
Rõ ràng nếu bạn ở trong một môi trường quen thuộc, bạn sẽ không hề có cảm giác ấy, chỉ khi bản đồ tư duy cũ của bạn không còn hiệu quả, bạn không hề biết con đường sắp tới của bạn như nào vì bạn chưa hề có bản đồ mới. Lúc ấy bạn sẽ thấy bản thân mình thiếu kĩ năng, hoang mang, yếu kém, xung quanh thì không ai thấu hiểu, cảm giác cô đơn này không phải lỗi của bất cứ ai, đây là bằng chứng của sự tiến bộ.
Theo lý thuyết khoa học thần kinh hiện đại, não bộ cũng cần làm quen, tập luyện để tạo ra những đường liên hệ thần kinh, kết nối các trung khu thần kinh và tạo ra hệ thống chức năng liên quan, thay đổi cấu trúc và hoạt động của các synap, chất dẫn truyền thần kinh. Não bộ của chúng ta có khả năng lập trình mới , thay đổi lối mòn tư duy, tạo ra một hệ thống lập trình tư duy ở mức độ cao hơn. Đây là “tính dẻo thần kinh”. Trong quá trình này, chúng ta có thể gặp phải những cảm xúc đi kèm:
- Quá tải bộ nhớ làm việc: khi tiếp nhận khái niệm mới, bạn phải giữ nhiều thứ trong đầu cùng lúc, và cảm giác “nặng đầu” là do đó.
- Sai và bị lộ ra là sai: học cái mới nghĩa là vụng về, và với người đã giỏi ở lĩnh vực cũ thì điều này dễ gây khó chịu về mặt cái tôi. Sau khi mình có 10 năm thành công ở vai trò Sale manager, khi chuyển sang định hướng mới làm Marketing, mình khá loay hoay và cảm thấy khó chấp nhận khi chính mình chưa hiểu rõ công việc mới và chưa thể hoàn thành tốt nó ở giai đoạn đầu. Mình đã rất stress ở giai đoạn này.
- Bỏ thói quen cũ: não ưu tiên đường tắt đã quen. Đi đường mới tốn công hơn nên tạo cảm giác cưỡng lại. Điều đó tạo ra căng thẳng
- Không thấy tiến bộ ngay: phần khó chịu nhất là làm nhiều mà chưa thấy kết quả.
Và đó một phần giải thích cảm giác chúng ta thấy mơ hồ, quá tải, lo âu, nghi ngờ bản thân.
Vậy khi chúng ta cảm thấy những cảm xúc đi kèm đó, chúng ta cần làm gì?
Thay vì chống lại cảm xúc, chúng ta chỉ cần nhìn thấy những cảm xúc đó và chấp nhận.
Có những ngày cực kì mệt mỏi, trống rỗng, đó là những lúc chúng ta có thể dành cho bản thân “ 1 khoảng lặng“ cho não bộ, chỉ cần hôm sau bạn vẫn đi tiếp.
Đừng để mục tiêu to lớn đè bẹp chúng ta hôm nay, chỉ cần so sánh mình so với quá khứ, từ lúc bắt đầu đến hôm nay bạn đã cải thiện được gì? Bạn đã nhìn thấy lỗ hổng nào của bản thân? Ghi chép lại hoặc kể lại với những người xung quanh như một cách ghi nhận và gọi tên những tiến bộ nhỏ.
Tập tận hưởng cả quá trình thay vì đợi đến lúc có một thành quả lớn. Càng nhìn vào người khác bạn sẽ càng sốt ruột, thay vì thế, hãy tận hưởng hành trình mà bạn đang đi. Ví dụ mục tiêu của bạn là chạy half marathon, thì đừng đợi đến lúc bạn nhận huy chương khi đứng ở finish line - hãy tận hưởng từng buổi tập chạy mỗi ngày trước race, dù là bài 5km - 10km - hay mỗi bài tập bổ trợ của bạn. Đừng chỉ chăm chăm đich đến, có khi điều đẹp nhất lại nằm trên đoạn đường bạn đang đi.
Niềm vui và thành công ở cuối con đường là có thật. Nhưng trên đường đi, ta phải học cách đi cùng những cảm xúc chưa dễ chịu lắm, những lúc này chúng ta cần những “nguồn lực” chất lượng để hỗ trợ. Mình prefer các mối quan hệ chất lượng như người thân, bạn bè, gia đình, cộng đồng, nhà tâm lý.. để giúp bạn chia sẻ cảm xúc và đồng hành cùng bạn vượt qua những giai đoạn này. Đừng đợi đến khi gặp khó, ngay từ lúc “dễ chịu” - hãy “chịu khó” xây dựng những nguồn lực chất lượng này nhé.